Dynamische prioriteitenlijst

Inleiding
We maken twee keer per jaar een integrale afweging over bestedingsvoorstellen aan de hand van de Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL) bij de begroting en de BERAP I.

In de Kadernota 2027 hebben we uw raad gevraagd om reactie te geven op de voorzet van de niet geprioriteerde bestuurlijke voorstellen en de investeringsvoorstellen. In het aandragen van de bestuurlijke voorstellen hebben we rekening gehouden met de inbreng van uw raad.

We doen voorstellen van de DPL en van het meerjarig investeringsplan (MJIP).

Meerjarige investeringen
Het MJIP is een afzonderlijk document dat gelijktijdig met de begroting 2027 wordt aangeboden. In dit plan zijn de investeringsvoorstellen afzonderlijk toegelicht.

Hieronder een overzicht van de voorstellen van het MJIP waar wij een hoge prioriteit aan geven.

We lichten de voorstellen kort toe:

1. GVVP 2027 10 jarenplan
In de raadsvergadering van 17 oktober 2019 is het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) voor de periode 2019-2029 vastgesteld. Voor de uitvoering wordt jaarlijks -via het MJIP- € 600.000 gevraagd voor de uitvoering van verkeersprojecten. Dit geeft een jaarlijkse kapitaallast van € 45.000.  

2. Bruggen 2027 5 jarenplan
Uit het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) blijkt dat er structureel te weinig middelen beschikbaar zijn voor het onderhoud van bruggen. Het beleidsplan bruggen is vastgesteld in de raadsvergadering van 12 december 2024. Besloten is om de gemiddelde jaarlijkse kosten voor groot onderhoud op te nemen in het MJIP. In de begroting 2025 is besloten dit gefaseerd uit te voeren in vijf jaar. De kapitaallasten bedragen in totaal € 55.000. Dit geeft een jaarlijkse kapitaallast van € 11.000.  

3. Herstructurering 2e Exloërmond
De herstructurering van de deelgebieden Midden en West in 2e Exloërmond is een integrale gebiedsontwikkeling waarin woningbouw, openbare ruimte, leefbaarheid en duurzaamheid samenkomen. De kosten van de totale herstructurering bedraagt € 2,5 miljoen. Hiervan kan een deel worden gefinancierd uit bestaande budgetten van wegen, groen en riolering en voor deel door externe subsidies. Het resterende investeringsbedrag bedraagt € 983.500. In deze begroting wordt voorgesteld dit bedrag beschikbaar te stellen. De jaarlijkse kapitaallast bedraagt € 73.765.

4. Wijkrenovatie Noordes Borger
In de Kadernota 2025 is een motie een over Wijkrenovatie aangenomen. In de begroting 2025 is vervolgens besloten een bestemmingsreserve Wijkrenovatie in te stellen en hiervoor incidenteel voor 2025 € 250.000 te doteren. In de Begroting 2026 is vervolgens besloten om (extra) € 250.000 beschikbaar te stellen voor Wijkrenovatie. In de raadsvergadering van 19 juni 2025 is, op basis van een extern onderzoek, de uitvoeringsvolgorde van een zestal wijken geprioriteerd. In het MJIP is conform de raming van het externe adviesbureau, € 375.000 opgenomen voor de geprioriteerde wijk Noordes te Borger. Dit geeft een jaarlijkse kapitaallast van € 21.875.  

5. Kindcentrum Valthermond
In de begrotingen 2024 en 2026 heeft uw raad respectievelijk € 1,6 en € 2,4 miljoen beschikbaar gesteld. Dit waren indicatieve reserveringen. Inmiddels is het programma van eisen is in een afrondende fase en uit dit programma blijkt de kostenraming van de nieuwbouw van het Kindcentrum. uit de kostenraming blijkt dat er een aanvullend investeringskrediet van € 1,4 miljoen nodig is. In de raadsvergadering van oktober 2026 wordt de raad, door middel van een raadsvoorstel, over de aanvullende financiering van het Kindcentrum Valthermond geïnformeerd. In deze begroting wordt, in het kader van integrale afweging, een aanvullend krediet gevraagd van € 1,4 miljoen (kapitaallast € 63.000).

6. MFA Valthermond ('t Brughuus)
De nieuwbouw Kindcentrum Valthermond komt naast het MFA Valthermond ('t Brughuus)
en geeft kansen voor intensieve samenwerking. Op dit moment is 't Brughuus voor een
deel gedateerd en niet functioneel ingericht. Voor de samenwerking is een
toekomstbestendig Brughuus noodzakelijk en het is van belang te investeren in 't
Brughuus. Op dit moment zijn er geen kostenramingen en in de begroting worden de
investeringskosten dan ook pm geraamd.

7. Openbare Verlichting verduurzamen
Om te voldoen aan het Energieakkoord (50% energiebesparing in de openbare verlichting in 2030 ten opzichte van 2013) zijn voor de jaren 2019 en 2024 middelen ter beschikking gesteld om de openbare verlichting te verduurzamen. Het project is afgerond en het voorstel is voor een versnelde uitfasering van PL-lampen (spaarlampen). Het voorstel is om hiervoor € 53.125 te investeren. Dit geeft een kapitaallast van € 3.984.  

8. Dorpshuis Buinen vernieuwen
Er zijn plannen en diverse scenario's om het dorpshuis Buinen te vernieuwen. Voor de
vernieuwing heeft het bestuur van het dorpshuis een kans voor een LEADER-subsidie.
Voor de aanvraag van deze subsidie is een intentieverklaring nodig vanuit de gemeente.
We stellen voor om indicatief € 1 miljoen hiervoor te reserveren (kapitaallast € 50.000).
De komende periode gaan we samen met het bestuur de scenario's verder verkennen en
dan wordt ook duidelijk de kostenraming van de vernieuwing van het dorpshuis. Als dit
duidelijk is, dan gaan we de raad, door middel van een raadsvoorstel, een besluit laten
nemen.

9. Doorfietsroute Borger-Exloo-Valthe-Emmen
De raad heeft in 2024 het fietsplan Borger-Odoorn vastgesteld. Om de belangrijkste
knelpunten in de fietsstructuur in een periode van 10 jaar op te lossen zijn substantiële
middelen nodig. De uitvoering van dit plan is sterk afhankelijk van externe subsidies.

Een belangrijk onderdeel van het plan is de realisatie van de doorfietsroute Borger-Exloo-
Valthe-Emmen. De totale investering van de doorfietsroute (deel Borger-Odoorn)
bedraagt € 13.700.000. In de overeenkomst is opgenomen dat deelnemers 20%
(€ 2.740.000) van het benodigd budget beschikbaar stellen. Voor de overige 80% wordt
gezocht naar aanvullende financiering van Rijk en of provincie. In deze Begroting 2027 is
in afwachting, of er aanvullende financiering van Rijk en of provincie worden toegezegd,
dit pm geraamd.

10. Renovatie sportvelden en vervanging sporttechnisch inrichting
Naast het reguliere onderhoud hebben we renovatie van velden en onderhoud sporttechnische inrichting. Het is de bedoeling om dit onderhoud gefaseerd uit  te voeren in 5 jaar. Het is de planning en noodzakelijk dat dit onderhoud in 2027 plaats vindt. In deze begroting doen we een voorstel om de investeringskosten € 170.000 (€ 15.000) beschikbaar te stellen.

11. Verduurzaming gemeentewerf
De huidige zoutloods op de gemeentewerf is aan vervanging toe. Deze is gebouwd in 2003. De huidige loods wordt verplaatst naar het recent nieuw aangelegde opslagterrein. Op de huidige plek van de zoutloods kan daarmee een stap gezet kan worden in de bedrijfsvoering. Dit betreft verduurzaming van de huidige was- en tankplaats. De kapitaallast bedraagt € 6.500.

Bestedingsvoorstellen

Autonome bestedingsvoorstellen
De kadernota bevat enkele autonome bestedingsvoorstellen. Deze voorstellen beschouwen we als onvermijdelijk en zijn feitelijk bijstellingen van budgetten. Op basis van de Kadernota 2027 heeft u ingestemd met de autonome bestedingsvoorstellen 2027. In deze begroting zijn ten opzichte van de kadernota geen additionele autonome bestedingsvoorstellen toegevoegd.

1. Jeugd
De budgetten voor jeugd zijn in 2026 incidenteel verhoogd. De budgetten 2027-2030 zijn gelijk gebleven. Daardoor ontstaat nu tussen de werkelijke uitgaven 2025 en de begroting 2027 een financieel gat van € 1.750.000. Het budget van 2027 zal nog met € 1.750.000 verhoogd moeten worden om op het niveau van de werkelijke uitgaven 2025 te komen. In BERAP I 2026 is als autonoom voorstel € 750.000 opgenomen en voor de Kadernota 2027 € 1.750.000. Met deze verhoging wordt nog geen rekening gehouden met de verwachte prijsindicatie in 2026 van 5,2% (OVA).
Financieel effect: € 1.750.000 incidenteel nadelig

2. Jeugd - inzet Bestemmingsreserve Jeugd
In de BERAP II 2025 is besloten om € 1.500.000 in de bestemmingsreserve Hervormingsagenda Jeugd toe te voegen. Deze bestemmingsreserve heeft als doel om de kosten van Jeugdzorg te egaliseren. Indien blijkt voor 2026 en 2027 dat de kosten van Jeugdzorg hoger zijn dan geraamd, kan een beroep op deze bestemmingsreserve worden gedaan. Het voorstel is om vanuit deze bestemmingsreserve € 750.000 toe te voegen aan het Jeugdbudget van 2026 en daarmee het autonome voorstel voor 2026 te dekken.
Financieel effect: € 750.000 incidenteel voordelig

3. Jeugd - gemeenschappelijke regeling Jeugdhulpregio Drenthe
De kosten voor het oprichten en uitvoeren van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulpregio Drenthe zijn nog niet bekend. Deze zullen nog volgen.  We verwachten dat er extra uitgaven ontstaan.
Financieel effect: PM

4. Subsidieverlening Stichting MFA ’t Brughuus Valthermond
Een aantal vrijwilligers, wil graag de dorpshuis- en sportfunctie in MFA ’t Brughuus behouden. Ze hebben aangegeven dat zij bij de start, naast de subsidiebedragen voor de huur van de ruimtes, over een exploitatiebudget moeten kunnen beschikken. In gezamenlijkheid is afgesproken een pilot aan te gaan voor een periode van twee jaar. Er is afgesproken om in kwartaal 3 2027 een evaluatie te laten plaatsvinden. Voor het dorpshuis betekent dit een aanvullende subsidie van € 63.000 per jaar incidenteel. Voor het exploiteren en beheren van de sportzaal in MFA ’t Brughuus op basis van daadwerkelijke kosten zijn de meerkosten € 64.000.
Financieel effect: € 127.000 nadelig

5. Juridische capaciteit ter ondersteuning van de implementatie van de Omgevingswet
De Omgevingswet brengt nieuwe instrumenten, procedures en bevoegdheden met zich mee. De transitie loopt tot tenminste 2032 en bevindt zich in een complexe fase waarin binnen strakke deadlines oude werkwijzen vervallen en nieuwe  worden ingevoerd. In de organisatie ontbreekt momenteel echter specifieke juridische capaciteit om ontwikkelingen in wetgeving, aanpalende regelgeving en jurisprudentie te vertalen naar de gemeentelijke praktijk. Ook is een duidelijke signaalfunctie nodig om landelijke ontwikkelingen te volgen, wettelijke termijnen te bewaken en het bestuur en de ambtelijke organisatie te adviseren over bevoegdheden, delegatie en mandaat.  Zonder deze expertise ontstaan risico’s op juridisch kwetsbare besluiten en het onbewust niet naleven van procedures en termijnen. Er is hiervoor geen dekking meer vanuit de Omgevingswetsgelden.
Financieel effect: € 92.000 incidenteel nadelig

6. Inhoudelijke actualisatie Omgevingsvisie + een verplicht omgevingseffectrapportage ter toetsing en afweging van de haalbaarheid van de ambities
De omgevingsvisie wordt inhoudelijk geactualiseerd om nieuw beleid en toekomstige opgaven integraal te verwerken. Daarbij wordt een verplichte omgevingseffectrapportage (OER) opgesteld. De OER brengt de effecten van de voorgenomen ambities op onder meer milieu, leefomgeving, ruimtegebruik en duurzaamheid in beeld en ondersteunt de raad bij een zorgvuldige afweging van haalbaarheid en uitvoerbaarheid. Zonder deze actualisatie en toetsing ontbreekt een actueel en juridisch houdbaar kader voor richtinggevende keuzes in de fysieke leefomgeving. Er is hiervoor geen dekking meer vanuit de Omgevingswetsgelden.
Financieel effect: € 120.000 incidenteel nadelig

7. Herplantplicht Nieuw Buinen  
Als gevolg van de vergroting van de visvijver in Nieuw-Buinen (naast het openluchtzwembad) hebben we de verplichting tot herplanting. Op de plek van de vijver is 105 are bos gekapt. 62 are daarvan valt buiten de bebouwde kom en daarvoor krijgen we vanuit de provincie een herplantplicht opgelegd.

Eerder hebben we een maatwerkverzoek ingediend bij de provincie en daarna zijn er 62 elzen en berken aangeplant rondom de oude ijsbaan Drouwenerveen. Er staat daarom nu nog een verplichting van 50 are open.
Financieel effect: € 123.000 incidenteel nadelig

8. Bedrijfscontinuïteit
Verstoringen kunnen in allerlei vormen en maten voorkomen. Bijvoorbeeld een elektriciteitsstoring of een brand. Dit kan grote impact hebben op de bedrijfscontinuïteit en dus ook op de dienstverlening door de gemeente. Om ervoor te zorgen dat cruciale processen kunnen doorlopen bij verstoringen, werken wij aan een bedrijfscontinuïteitsplan. We gaan de nodige maatregelen treffen om ongeacht de omstandigheden, de continuïteit van de meest kritische bedrijfsprocessen te garanderen. De impact van verstoringen in de dienstverlening van onze gemeente worden hierdoor beheersbaar. Als één of meerdere van deze bedrijfsprocessen wordt onderbroken, moeten wij snel en besluitvaardig kunnen optreden om deze activiteiten binnen de kortst mogelijke termijn te herstellen. Voor de inzet van projectleden zijn de verwachte kosten € 70.400. Op dit moment is nog niet duidelijk welke structurele middelen het bedrijfscontinuïteitsbeheer gaat vragen.
Financieel effect: € 70.400 incidenteel nadelig

9. Regio Deal Zuid- en Oost Drenthe (jaarlijkse bijdrage)
De raad heeft in de vergadering van 13 juli 2023 besloten om weer te participeren in een nieuwe Regio Deal. Er zijn 4 nieuwe programmalijnen: Leven Lang Ontwikkelen, Zorg en Welzijn, Economische Structuurversterking en Aantrekkelijke Regio. Aan de hand van deze programmalijnen worden er nieuwe projecten opgestart. De kosten bedragen vanaf 2024 € 225.000 per jaar voor een periode van 4 jaar. Voor 2027 nemen we de kosten als autonoom voorstel mee.
Financieel effect: € 225.000 incidenteel nadelig

10. Programma Woonzorgakkoord - voortzetting projecten
Het programma Woonzorgakkoord bestaat uit acht projecten: vijf reguliere BO ‑ projecten en drie Regio Deal ‑ projecten plus Leren & Ontwikkelen. Voor voortzetting van de vijf reguliere projecten in 2027 ligt er een afspraak dat partners financieel gaan bijdragen, maar de hoogte en realisatie van deze bijdragen zijn nog niet duidelijk. Daarom wordt het volledige bedrag van de programmateamkosten in begroting van onze gemeente opgenomen. De drie Regio Deal ‑ projecten en Leren & Ontwikkelen lopen tot eind 2027 en vormen een verplichting, ongeacht de verdere vorm van het WOZO ‑ programma. Deze inzet is belegd bij het extern programmateam. Beschikbare uren ‑ cofinanciering is al in mindering gebracht op de kosten van 2026. Voor de resterende inzet tot eind 2027 is € 25.000 nodig.
Financieel effect: € 25.000 incidenteel nadelig

11. Programma Woonzorgakkoord - coordinatie
De coördinatie van het Woonzorgakkoord wordt geleidelijk overgedragen naar de lijn. Daarom zijn voor 2027 alleen uren opgenomen voor inzet vanuit Sociaal domein en Wonen en niet meer voor een aparte coördinator zoals in 2026. Zolang het programma en de Regio Deal nog lopen is inzet vanuit beide beleidsterreinen noodzakelijk voor borging en vervolg van de werkzaamheden.
Financieel effect: € 52.000 incidenteel nadelig

12. Beheerplan Bermen 2026-2030, omslag naar ecologisch bermbeheer
Om te kunnen voldoen aan de flora- en fauna wetgeving en om de gedragscode te kunnen implementeren, is het noodzakelijk om te weten waar beschermde flora- en fauna in de berm voorkomen. Voor het implementeren van de Gedragscode Soortenbescherming is een budget van € 50.000 nodig.
Financieel effect: € 50.000 incidenteel nadelig

13. Bestrijding en beheersing Aziatische duizendknopen 2027 t/m 2031 en afhandeling motie 'Bermplanten IBOR
Voor de bestrijding van haarden met prioriteit “hoog” en “middel” is € 85.000,- per jaar, gedurende een periode van vijf jaar, totaal € 425.000,- nodig.
Financieel effect: € 85.000 incidenteel nadelig

14. Bloemrijke akkerranden
Ieder jaar doen wij een bijdrage aan de agrariërs voor bloemrijke akkerranden. Dit sluit ook aan op de vastgestelde groenvisie.
Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig

15. Extra kosten toekomstbestendig inrichten uitvoering leerplicht
De uitvoering van de Leerplichtwet 1969 is een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Alle leerlingen moeten bovendien de kans krijgen om naar school te gaan en zich te ontwikkelen. Dit betekent dat we moeten zorgen voor hulp en steun die passen bij de behoeften van elke leerling. Om de uitvoering van Leerplicht toekomstbestendig in te richten is een voorgenomen besluit genomen om de uitvoering van leerplicht volledig onder te brengen bij Menso N.V. te Emmen (hierna Menso) voor de duur van vier jaren met ingang van 1 januari 2026. Menso is de uitvoeringsorganisatie voor leerplicht in de gemeenten Emmen en Coevorden. Door de uitvoering bij Menso onder te brengen wordt de gehele BOCE-regio bediend. De Ondernemingsraad heeft positief op het voorgenomen besluit geadviseerd. Op dit moment zijn de beschikbare middelen in de personeelsbegroting loonkosten leerplicht niet voldoende. Met dit voorstel beogen we structurele financiering voor de uitvoering leerplicht bij Menso. Het tekort bedraagt € 40.000. In de Kadernota 2028 doen we een nieuw autonoom voorstel.
Financieel effect: € 40.000 nadelig

16. Huisvesting peuterspeelzalen
Door overname van huurcontracten door andere partijen en een verandering in de functie van leegstaande ruimtes is het oorspronkelijk begroot bedrag te hoog geraamd. Dit kan verlaagd worden. Dat levert een voordeel op van € 64.500.
Financieel effect: € 64.500 incidenteel voordelig

17. Informatieveiligheid (Informatiebeveiliging en Privacy)
In de begroting 2026 is een incidentele raming opgenomen voor informatieveiligheid. De overheid moet digitaal weerbaarder worden en daarvoor moeten we voldoen aan allerlei wettelijke voorschriften op gebied van informatieveiligheid, waaronder de Cyberbeveiligingswet die in werking gaat treden. Naast aanpassing in de techniek, moeten investering gedaan worden voor monitoring, risicomanagement en extra bewustwording. De kosten zijn structureel van aard, en nemen in de toekomst toe.
Financieel effect: € 100.000 incidenteel nadelig

18. Toeristenbelasting 2027
In de Kadernota 2027 is voorgesteld om nieuwe, gedifferentieerde tarieven voor de toeristenbelasting te hanteren. Dit voorstel is in lijn met het advies van het Recreatieschap Drenthe. Voor de begroting 2027 levert dit een meeropbrengst van € 300.000 op. Deze meeropbrengst wordt in 2027 incidenteel ingezet als dekking voor de autonome voorstellen. Bij de behandeling van de Kadernota 2027 is een amendement aangenomen om de tarieven voor de toeristenbelasting extra te verhogen. Het structurele voordeel hiervan is weergegeven als extra belastingopbrengst in Knop 3.
Financieel effect: € 300.000 incidenteel voordelig

Na het vaststellen van de Kadernota zijn geen nieuwe autonome voorstellen aangedragen.

Bestuurlijke voorstellen met hoge prioriteit
In de Kadernota 2027 hebben we uw raad gevraagd om reactie te geven op de voorzet van de bestuurlijke voorstellen. In het prioriteren van de bestuurlijke voorstellen van de begroting hebben we rekening gehouden met de inbreng van uw raad. Naast de voorzet uit de Kadernota 2027 zijn er in deze begroting aanvullende bestuurlijke voorstellen geprioriteerd.

Bij een aantal bestuurlijke voorstellen wordt genoemd dat er voor meerdere jaren incidenteel budget nodig is. De incidentele budgetten voor de jaren na 2027 zullen opgenomen worden in de Kadernota van het betreffende jaar. Met deze begroting vragen we aan uw raad naast de structurele voorstellen, enkel de incidenteel gevraagde kredieten voor 2027 beschikbaar te stellen.

Bestuurlijke bestedingsvoorstellen Kadernota 2027
De onderstaande beleidsmatige voorstellen zijn afkomstig uit de Kadernota 2027. Een deel van de voorstellen is geprioriteerd. De geprioriteerde voorstellen adviseren we om hiervoor in deze Begroting 2027 middelen beschikbaar te stellen. Per voorstel wordt aangegeven of het voorstel is geprioriteerd.

1. Participatiebeleid - Reintegratiebeleid
Het aantal uitkeringen in het kader van de reguliere bijstand nemen toe en hierdoor is de verwachting dat ook de kosten van re-integratie toenemen. De verwachting is dat de komende jaren de uitkeringen en de duur van de uitkeringen blijven toenemen waardoor een blijvende verhoging van het budget noodzakelijk is. We ramen deze kosten in eerste instantie PM en gaan dit de komende periode monitoren.
Financieel effect: niet geprioriteerd

2. Stichting Sociale teams Borger-Odoorn - uitbreiding formatie sociale teams
Door meerdere (maatschappelijke) ontwikkelingen en indexatie van de salarisschalen CAO Sociaal Werk is de begroting van de Stichting Sociale Teams Borger-Odoorn voor 2026 niet toereikend. De caseload bij de SSTBO is in 2 jaar tijd (met peildatum januari) met ruim 240 dossiers gestegen en er staan momenteel rond de 200 wachtenden op de wachtlijst. Ook is het nodig dat de SSTBO voldoende voorbereid is op de verdere implementatie van de hervormingsagenda jeugd en het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. De ontwikkelingen verlangen dat vragen van inwoners zoveel als mogelijk in het voorliggende veld opgelost kunnen worden en we zien ook dat er meer voorliggend van de SSTBO wordt gevraagd. Er wordt daarom een financiële bijdrage gevraagd voor extra formatie bij de SSTBO om de huidige kwaliteit van dienstverlening te behouden en te kunnen voldoen aan de opdracht voor stevige lokale teams.
Financieel effect: € 360.000 incidenteel nadelig (periode 2027-2029)

3. Uitvoeringsbudget Buurtsportcoaches en Cultuurcoaches
Dit werkbudget is nodig voor de organisatie van jaarlijks terugkerende beweeg- en cultuuractiviteiten zoals bijvoorbeeld toernooien, sportdagen, clinics op scholen en onderhoud van de website actief Borger-Odoorn. Voor 2027 vragen we daarom opnieuw een financiële ondersteuning van € 40.000. Met dit budget kunnen de buurtsportcoaches en cultuurcoaches hun activiteiten en plannen uitvoeren.
Financieel effect: € 40.000 incidenteel nadelig

4. Kansencoach
In 2021 is gestart met de inzet van de ondersteuningsroute onderwijs-zorg en daarmee het toevoegen van Kansencoaches op scholen. De inzet van de Kansencoach versterkt het schoolteam en wordt door partners als zeer waardevol ervaren. Dankzij vroegtijdige signalering en ondersteuning op school helpt deze inzet de instroom naar jeugdhulp te verminderen of uit te stellen. De Kansencoach is inmiddels een onmisbare schakel in de verbinding tussen onderwijs en zorg.

De inzet van kansencoaches wordt berekend op basis van het aantal leerlingen per school. De ondersteuningsroute onderwijs-zorg wordt gefinancierd middels cofinanciering van gemeente en personele inzet via schoolbestuur. Door het wegvallen van subsidies is er vanaf 2025 geen dekking. Voor 2025 en 2026 is incidenteel € 210.000 beschikbaar gesteld. Vanaf 2027 is de financiering structureel opgenomen in de begroting.  
Financieel effect: € 245.000 structureel

5. Mentale weerbaarheid ter voorkoming schooluitval
Het voorkomen van schooluitval is essentieel voor een kansrijke omgeving. Jongeren worden laagdrempelig benaderd en gecoacht om hun ontwikkeling te bevorderen en mentale problemen te voorkomen. Dit gebeurt via peer-to-peer coaching. Momenteel voert een externe partij dit uit en worden de effecten gemonitord. Voor 2027 wordt onderzocht of deze aanpak wordt voortgezet of aangepast. Hiervoor is € 90.000 nodig. Deze inzet wordt meegenomen in de doorontwikkeling van de pedagogische basis en stevige lokale teams onder de Hervormingsagenda Jeugd.
Financieel effect: € 90.000 incidenteel nadelig

6. Transformatieplan Mentale gezondheid Drenthe
We zijn in dit voorjaar de regionale samenwerkingsovereenkomst (SOK) voor het transformatieplan Mentale Gezondheid Drenthe aangegaan. De druk op de (geestelijke) gezondheidszorg neemt toe door een groeiende zorgvraag, personeelstekorten en oplopende wachttijden. Om inwoners tijdiger passende ondersteuning te bieden, is betere samenwerking tussen medische zorg en het sociaal domein noodzakelijk. Om dit te realiseren zijn wij de SOK aangegaan. Van gemeenten worden op dit moment geen aanvullende structurele middelen gevraagd. Een Specifieke Uitkering Transformatiemiddelen (SPUK) is aangevraagd. Er zijn nog veel (financiële) onzekerheden voor de komende jaren en we ramen dan ook PM.     
Financieel effect: niet geprioriteerd

7. Tennisclub Valthermond Privatisering en onderhoud tennisbanen
De tennisclub Valthermond is de enige tennisvereniging in onze gemeente waarvan de grond met de 2 tennisbanen nog niet is geprivatiseerd. Voor het privatiseren is netto € 57.000 van onze gemeente nodig voor onderhoud/renovatie. De club gaat dit na privatisering zelf uitvoeren. Ook draagt de club en het gebiedsfonds bij in de totale kosten van de privatisering.
Financieel effect: € 57.000 incidenteel nadelig

8. Buurtsportcoach jongeren / senioren (extra inzet)
In 2026 is er extra inzet van een buurtsportcoach jongeren en een buursportcoach senioren. De omvang van de groep senioren in onze gemeente is de afgelopen jaren snel toegenomen en blijft groeien. Tegelijkertijd zijn er vanuit het Rijk extra preventietaken bij gemeenten neergelegd zoals: valpreventie, gezond en fit ouder worden en de versterking van zelfredzaamheid bij thuiswonende senioren. Met de extra inzet van een Buurtsportcoach Senioren wordt een directe bijdrage geleverd aan het voorkomen van valincidenten en vergroten van veiligheid, het versterken van vitaliteit, zelfredzaamheid en sociale verbinding onder senioren. Met een groeiende seniorenpopulatie is deze inzet niet alleen waardevol, maar noodzakelijk om de druk op zorg en welzijn te verminderen en ouderen langer gezond thuis te houden. De buurtsportcoach jongeren zet sport en bewegen doelgericht in als middel voor het stimuleren van een gezonde leefstijl, het vergroten van weerbaarheid en zelfvertrouwen, het ontwikkelen van sociale vaardigheden en het verminderen van overlast en negatieve groepsvorming. Sport kan daarbij ook gericht ingezet worden voor verschillende doelgroepen jongeren. De buurtsportcoach jongeren is van maatschappelijke belang omdat sport kan worden ingezet als krachtig en laagdrempelig preventief middel. De extra inzet bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Vanaf 2027 financieren we de buurtsportcoach senioren vanuit de AZWA en hoeft daarom niet geprioriteerd te worden. De buurtsportcoach jongeren is wel opgevoerd bij de bestuurlijke bestedingsvoorstellen voor de begroting.
Financieel effect: niet geprioriteerd

9. Buurtkamers - coördinatie en exploitatie
De buurtkamers werden tot en met 2026 gefinancierd vanuit UMO Zorg en Voorzieningen Dichterbij. Deze middelen zijn vanaf 2027 niet langer beschikbaar. Om de buurtkamers te kunnen continueren, uitbreiden en coördineren, is aanvullende structurele financiering nodig. De buurtkamers zijn van grote maatschappelijke waarde: zij vormen een laagdrempelige plek waar inwoners met diverse vragen terecht kunnen en waar organisaties elkaar weten te vinden. We willen zorg en voorzieningen dichtbij inwoners organiseren: in de wijken en dorpen. Maatschappelijke ontwikkelingen en toenemende druk op onze toegang tot zorg en ondersteuning (SSTBO) en welzijnsorganisatie (Andes) benadrukken het belang van laagdrempelige plekken waar inwoners hun vragen kunnen stellen en elkaar kunnen ontmoeten.
Financieel effect: € 120.000 incidenteel nadelig

10. Aanpak overgewicht en obesitas - huidige inzet behouden
Overgewicht en obesitas onder kinderen nemen ook in onze gemeente toe en vragen om gerichte actie. Met een financiële ondersteuning van € 30.000 kunnen wij het lokale zorg- en ondersteuningsaanbod voortzetten. Dit bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Er is nog onzekerheid hoe de financiering volgend jaar is.
Financieel effect: niet geprioriteerd

11. Samenwerking cultuureducatie
In 2026 werken we aan een volledig aanbod voor cultuureducatie in onze gemeente. Dit gebeurt in een netwerk van twee lokale aanbieders en de Kunstenschool Stadskanaal. De huidige financiële middelen zijn hiervoor onvoldoende en bieden geen dekking voor lokale aanbieders. Het gevraagde bedrag is nodig om naast de Kunstenschool Stadskanaal, ook deze lokale aanbieders te compenseren en daarmee het gezamenlijke aanbod mogelijk te maken. Het bedrag is gebaseerd op het aantal leerlingen uit onze gemeente dat nu deelneemt en is nodig om de uitvoering in 2027 voor te kunnen zetten.
Financieel effect: € 15.000 incidenteel nadelig

12. Budget Jeugdfonds
Budget Jeugdfonds is niet toereikend. Uit dit budget worden de subsidie aan Jeugdfonds Sport en Cultuur en Humanitas gefinancierd. De kosten voor 2027 bedragen € 5.000.
Financieel effect: € 5.000 incidenteel nadelig

13. Gezondheid - Welzijn op recept
Het programma Welzijn op Recept helpt de druk op de eerstelijnszorg te verlichten en biedt een waardevolle aanvulling voor inwoners met psychosociale klachten. De recente ontwikkelingen in de huisartsenzorg onderstrepen de urgentie van dit programma. Het is essentieel om de benodigde middelen voor 2027 beschikbaar te stellen om in te spelen op de groeiende vraag en de effectiviteit van het programma voort te zetten.
Dit bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Er is nog onzekerheid hoe de financiering volgend jaar is. Daarom wordt hiervoor een financiële bijdrage gevraagd.
Financieel effect: niet geprioriteerd

14. Gezondheid - Eenzaamheid
Dit bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Er is nog onzekerheid hoe de financiering volgend jaar is. Daarom wordt hiervoor een financiële bijdrage gevraagd.
Financieel effect: niet geprioriteerd

15.Schuldienstverlening - Financieel team
Het Financieel Team is een succesvolle samenwerking tussen Welzijnsorganisatie Andes en de Stichting Sociale teams. Bij het Financieel Team hebben inwoners een plek waar ze laagdrempelig en vroegtijdig terecht kunnen met vragen over geldzaken. Het Financieel Team bestaat sinds 2022 en wordt sindsdien gefinancierd met incidentele middelen. Het is wenselijk om dit aanbod voor onze inwoners structureel te maken.
Financieel effect: niet geprioriteerd

16. Onderwijs - inrichten Jongerenhub Esdal Borger
In de MeerjarigInvesteringsplan is een budget opgenomen voor de bouw van de Jongerenhub. Voor de inrichting wordt eenmalig een bedrag van € 10.000 gevraagd.
Financieel effect: 10.000 incidenteel nadelig

17. Onderwijs  - Ondersteuningsroute onderwijs-zorg VO
Op dit moment wordt de inzet van Kansencoach VO, extra inzet schoolmaatschappelijk werker en kwaliteitscoördinator Esdal bekostigd vanuit de GKA-subsidie. Deze is voor schooljaren 2025-2026 en 2026-2027. Dat betekent dat voor een deel van 2027 de uren van de kansencoach VO en een deel schoolmaatschappelijk werk bij een positieve evaluatie bekostigd moet worden.
Financieel effect: niet geprioriteerd

18. Sport en Gezondheid - special Olympics
In 2028 komen de Special Olympics naar Drenthe. De Special Olympics is het grootste sportevenement voor mensen met een verstandelijke beperking in Nederland. Het evenement biedt een unieke kans om sport, inclusie en samenwerking zichtbaar te maken en te versterken.
Alle 12 Drentse gemeenten zijn onderdeel van het evenement en krijgen één of meerdere sporten toewezen om te hosten. Dit vraagt om een goede organisatie en samenwerking met o.a. sportverenigingen, lokale partners en vrijwilligers. Voor de organisatie hiervan wordt budget aangevraagd.
Financieel effect: PM

19.Sport en Gezondheid - sport en cultuurgala
Het sport- en cultuurgala is een gewaardeerd jaarlijks evenement in Borger-Odoorn. Hiermee worden de prestaties van sporters, cultuurmakers en vrijwilligers geëerd en zichtbaar gemaakt. Het bevordert gemeenschapszin en trots binnen de gemeente en vormt een belangrijke schakel naar provinciale erkenning via het Drents sportgala. Structurele gemeentelijke ondersteuning van € 10.000 is noodzakelijk om het evenement in stand te houden en de maatschappelijke waarde ervan te borgen. Aangezien er geen structurele middelen zijn, stellen we voor om dit in 2027 incidenteel te dekken.
Financieel effect: niet geprioriteerd

20. BIOR - uitvoeringsbudget
De raad heeft 20 maart 2025 ingestemd met de Visie openbare sport-, beweeg- en ontmoet plekken Borger-Odoorn (BIOR). In de uitvoeringsagenda is de vertaalslag van visie naar concrete acties gemaakt, waarin gezondheid, sociale cohesie en ruimtelijke kwaliteit hand in hand gaan. We hebben dit voorjaar ingestemd met de Uitvoeringsagenda BiOR 2026-2030. De agenda is naar de raad ter kennisname aangeboden. De incidentele kosten voor de periode 2027-2030 bedragen € 375.000 in totaal.
Financieel effect: € 125.000 incidenteel nadelig (bijgesteld) (periode 2027-2029)

21. Hitteplan
Een lokaal hitteplan zorgt ervoor dat inwoners beter beschermd zijn tegen extreme hitte. Kwetsbare groepen, zoals ouderen en jonge kinderen, ervaren daardoor minder gezondheidsproblemen. Daarnaast zorgt het voor bewustwording en weten inwoners en organisaties beter wat zij kunnen doen om zich te beschermen tijdens hitte. Hierdoor is de gemeente stap voor stap beter voorbereid op een warmer klimaat. Dit budget is nodig om in 2027 uitvoering te kunnen geven aan het Hitteplan
Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig

22. Begeleiding kinderraad
Sinds 2021 is er een kinderraad. Het doel van de kinderraad is kinderen kennis te laten maken met de werking van de democratie. De kinderraad nemen we hier op een speelse wijze in mee. Ook maken ze kennis met de rollen van de gemeenteraad en wethouders en burgemeester. De kinderraad is in de eerste jaren ondersteund door een trainee en later binnen het sociaal domein. We zien dat structurele ondersteuning van meerwaarde is voor de kinderen, de scholen en het borgen van de continuïteit. Alleen daardoor wordt het een leuke ervaring voor zowel de kinderen als de scholen. Om dit te borgen wordt ambtelijke inzet gevraagd. Er zijn geen structurele middelen. Daarom stellen we voor om dit in 2027 incidenteel te dekken.
Financieel effect: € 15.000 incidenteel nadelig

23. Programma beweegzeker
Beweegzeker is een succesvol laagdrempelig programma voor volwassenen die graag willen bewegen, maar die om verschillende redenen niet bij een sportschool- of vereniging terecht kunnen. Volwassenen kunnen door het programma doorstromen naar regulier beweegaanbod en/of GLI-trajecten. Om dit in 2027 voort te kunnen zetten zijn financiën nodig. Dit bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Er is nog onzekerheid hoe de financiering volgend jaar is. Daarom wordt hiervoor een financiële bijdrage gevraagd.
Financieel effect: niet geprioriteerd

24. en 25. Duurzaamheidsagenda: ambitie actualiseren & klimaatadaptatie
De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder. Daarom blijft het noodzakelijk om de CO ₂ -uitstoot te verminderen en onze gemeente weerbaarder te maken tegen een veranderend klimaat. Om ook in 2027 uitvoering te kunnen geven aan de Duurzaamheidsagenda 2024 - 2030, is incidenteel budget nodig voor klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzame mobiliteit, circulaire economie en de energietransitie. Deze maatregelen dragen bij aan een gezonde, groene en toekomstbestendige leefomgeving en helpen inwoners bij duurzaam wonen en reizen.

Een belangrijk onderdeel van de duurzaamheidsagenda is de uitvoering van de gemeentelijke klimaatadaptatiestrategie. De gemeenteraad heeft op 19 februari 2026 een strategie voor Klimaatadaptatie vastgesteld. Daarbij is ook besloten dat eind 2026 de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden wordt. In deze uitvoeringsagenda stellen we gebiedsgerichte maatregelen op voor locaties in dorpskernen die hittestress, wateroverlast of droogte ervaren. Bij deze uitvoeringsagenda volgt een financieel voorstel voor de uitvoering. De verwachting is dat het budget voor 2027 gedekt kan worden uit de aangevraagde middelen voor de Duurzaamheidsagenda.

Voor het aankomende Warmteprogramma wordt separaat budget aangevraagd.
Financieel effect: € 250.000 incidenteel nadelig (bijgesteld)

26.Ondernemersdienstverlening: Verkenning oprichting ondernemersfonds
Samen met ondernemers gaan we de haalbaarheid opzet en meerwaarde van een ondernemersfonds onderzoeken.  Een ondernemersfonds kan de samenwerking, inclusiviteit, organisatiegraad en slagkracht van ondernemers vergroten en draagt bij aan een aantrekkelijker ondernemersklimaat. Komt voort uit de herijking Economische beleidsvisie 2026-2030. De kosten zijn bestemd voor inhuur van een adviesbureau.
Financieel effect: € 20.000 incidenteel nadelig

27. Ondernemersdienstverlening: Doorstart overkoepelende ondernemersplatform
Helpen met de doorstart van een overkoepelend ondernemersplatform als aanspreekpunt voor en samenwerkingspartner van de gemeente. Komt voort uit de herijking Economische beleidsvisie 2026-2030. De kosten zijn nodig voor organiseren van ondernemersbijeenkomsten e.d.
Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig

28. OOV-adviseur
De huidige formatie van Borger Odoorn van 1,8 fte voor de kerntaken OOV is structureel te laag om de wettelijke en regionale veiligheidstaken op een verantwoorde manier uit te voeren. De werkdruk van team OOV is de afgelopen jaren sterk toegenomen door nieuwe wetgeving, intensievere regionale samenwerking en een toename van complexe thema's zoals ondermijning, radicalisering, mensenhandel, femicide, aanpak jeugdgroepen en inwoners met onbegrepen gedrag. Waarbij de verbinding tussen openbare orde en veiligheid en het sociaal domein een steeds grotere rol gaat spelen. Bovendien vraagt het thema een weerbare samenleving onze inzet door de aanhoudende onrust in de wereld. Door gebrek aan capaciteit wordt steeds meer in de ‘waan van de dag’ gewerkt, waardoor noodzakelijke reguliere taken zoals actualisering van beleid, crisisvoorbereiding en interne samenwerking blijven liggen. Dit brengt aanzienlijke risico's met zich mee zoals het niet kunnen nakomen van regionale en wettelijke afspraken, een afnemende weerbaarheid tegen criminaliteit, afhankelijkheid van andere gemeenten en een verminderde positie in Drents verband. Daarnaast leidt dit tot imagoschade richting externe partners zoals bijvoorbeeld de politie of het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe.
De aanhoudend hoge werkdruk brengt bovendien een reëel risico op uitval van medewerkers met zich mee, waardoor de kwetsbaarheid van team OOV verder toeneemt.

In het eerste kwartaal van 2025 is een benchmark uitgevoerd waaruit blijkt dat Borger Odoorn per inwoner de laagste OOV formatie heeft van alle Drentse gemeenten. Ook nadien heeft nog verdere formatie-uitbreiding bij andere gemeenten plaatsgevonden. De CCV tool laat daarnaast zien dat voor een gemeente van deze omvang minimaal 3 tot 4 fte nodig is om de taken op een verantwoord niveau uit te voeren. Om de continuïteit te waarborgen, wettelijke en regionale taken adequaat uit te voeren en Borger Odoorn als volwaardige partner in het Drentse veiligheidsnetwerk te laten functioneren, is een structurele uitbreiding met minimaal 1 fte (€109.000) noodzakelijk.
Financieel effect: structureel (aanvullend begroting 2027)

29. BOA's openbare ruimte
Voor de inzet van de BOA’s Openbare Ruimte -die wij inhuren van Stichting Veiligheidszorg Drenthe (VZD)- is momenteel een totaalbudget beschikbaar van € 206.000 per jaar. Hiervan is € 86.000 structureel gedekt, de overige € 120.000 wordt incidenteel gedekt. Het feit dat een fors deel van het BOA-budget een incidenteel karakter heeft, brengt met zich mee dat er voor 2027 en verder nog geen dekking is om de BOA inzet op het huidige niveau te houden. Omdat wel te realiseren, is een bedrag van minimaal € 120.000 maar idealiter € 126.000 (rekening houdende met de jaarlijkse indexatie van de uurtarieven door VZD) extra structureel geld per jaar nodig. Daarmee zou de huidige BOA inzet, met gemiddeld 6 dagen per week inzet op het bestrijden van overlast/vandalisme en het vergroten van de leefbaarheid in de gemeente door het handhaven van een breed scala aan wet- en regelgeving, dan langdurig geborgd kunnen worden.

Indien het voorgenoemde incidentele deel van het BOA-budget niet ook voor 2027 en verder beschikbaar gesteld zou worden, zou dat betekenen dat de huidige BOA-inzet dan meer dan gehalveerd moet worden. Dat zou met zich meebrengen dat hun inzet op meerdere terreinen sterk verminderd of zelfs beëindigd zou moeten worden, hetgeen een negatieve impact op de veiligheid en leefbaarheid in onze gemeente zou hebben.
Financieel effect: structureel (aanvullend begroting 2027)

30. Trainees
Al enkele jaren werken wij met trainees, meestal 4 per jaar. We zien dat de trainees een goede frisse bijdrage leveren aan de organisatie. Inmiddels zijn meerdere trainees doorgestroomd naar vaste functies in onze organisatie. Het voorstel is om de inzet van trainees in 2027 te continueren
De kosten zijn € 140.000 voor 2 trainees. Dit is inclusief het opleidingsprogramma.
Financieel effect: € 140.000 incidenteel nadelig (bijgesteld)

31.Funderingsproblematiek - inzet steunpunt
De raad heeft op 16 oktober 2025 een motie aangenomen met het verzoek te onderzoeken of de gemeente Emmen bereid is om ook gevallen uit onze gemeente door het Steunpunt Bodemdaling te laten behandelen en te onderzoeken welke kosten en voorwaarden hieraan verbonden zijn. De raad heeft hierover op 31 maart 2026 een brief ontvangen van het college. Het opgenomen bedrag is een reservering voor de jaarlijkse kosten voor het inzetten van het steunpunt. De raad moet nog een definitief besluit nemen of het Steunpunt ingezet wordt.  
Financieel effect: niet geprioriteerd

32. Funderingsproblematiek - reservering subsidie
Zie ook punt 31. Dit bedrag is een reservering voor een subsidie, mocht de raad ook besluiten om een subsidieregeling beschikbaar te stellen voor funderingsonderzoek naar het model van de gemeente Emmen. We verwijzen ook hiervoor naar de brief van het college van 31 maart 2026.
Financieel effect: niet geprioriteerd

33.Wonen en Mobiliteit Gebiedsontwikkeling Nw-B en NSL
Voor 2026 heeft de raad een bedrag beschikbaar gesteld voor de ontwikkelwerkzaamheden met betrekking tot de gebiedsontwikkeling Nieuw-Buinen in relatie tot de komst van de Nedersaksenlijn en mogelijk station op de grens van Stadskanaal en Nieuw-Buinen. Dit is een langjarige ontwikkeling waarbij we ook in regionaal verband (dertien aan het tracé gelegen gemeenten, drie provincies en het Rijk) samenwerken en afspraken maken. Eén voorbeeld is het organiseren van een gezamenlijke projectdirectie en de toezegging dat de regio een deel van de kosten voor zijn rekening neemt. Daarnaast gaan we als gemeente nog inhoudelijke keuzes maken over de gebiedsontwikkeling. Er wordt op dit moment gewerkt aan een meerjarenbegroting op basis van de kennis die we nu hebben. Op het moment van het opstellen van de Kadernota is dit nog niet beschikbaar. Er wordt toegewerkt naar een eerste conceptbegroting voor onze gemeente bij de Begroting 2027. De kosten ramen we voor 2027 PM.
Financieel effect: niet geprioriteerd

34. Participatie
De urgent maatschappelijke opgave Participatie gaat van een tijdelijke opdracht naar een implementatie in de organisatie. Eén van de onderdelen is het beschikbaar hebben van middelen (toolbox) voor de organisatie als hulpmiddel bij de uitvoering van participatie. Een onderdeel is het vormen en onderhouden van een inwonerspanel en benutten van een dashboard met betrokkenheidsprofielen. Dit zijn jaarlijkse kosten. Het budget dat nog resteert uit de UMO Participatie is niet toereikend. De kosten voor 2027 bedragen € 10.000.
Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig

35. Beheerplan Bermen 2026-2030, omslag naar ecologisch bermbeheer
Om de ambities op het gebied van de biodiversiteit en ecologische bermbeheer op basis van de groenvisie waar te kunnen maken is extra uitvoeringsbudget nodig.
In dit bedrag zitten personeelskosten, kosten voor het materieel/materiaal en afvoerkosten. Uitvoering kan in 4 jaar. Daarom in 2027 € 100.000, in 2028 € 175.000, in 2029 € 250.000 en in 2030 € 355.000. We stellen voor 2027 een incidenteel bedrag van € 100.000 en vervolgens gaan we jaarlijks de effecten monitoren en komen jaarlijks met een voorstel.  
Financieel effect: € 100.000 incidenteel nadelig

36. Digitale transformatie
De samenleving verandert snel en digitalisering speelt daarin een steeds grotere rol. Als organisatie anticiperen we hierop door het formuleren van een visie en deze door te vertalen naar een strategie en aanpak. Een betrouwbare, toegankelijke en voorspelbare dienstverlening die inwoners en bedrijven ontzorgt en het bestuur faciliteert staat hierbij centraal. Om deze opgave op te kunnen pakken, vragen we om incidentele financiële middelen.
Financieel effect: niet geprioriteerd

37. Warmteprogramma
De warmtetransitie raakt iedere woning en ieder gebouw in Borger-Odoorn. Als gemeente hebben we hierin een wettelijke regierol. In 2050 moeten immers alle gebouwen van het aardgas af zijn. In Q1 2027 verwachten we het beleidsdocument Warmteprogramma vast te stellen, waarin we aangeven hoe we de gebouwde omgeving stapsgewijs verduurzamen en welke oplossingen per gebied kansrijk zijn.

Met het voorgestelde incidentele budget zetten we de stap van planvorming naar uitvoering. We starten een gebiedsgerichte aanpak in Borger, en onderzoeken daar onder andere de technische en financiële haalbaarheid van een gemeenschappelijke warmteoplossing. Als een gemeenschappelijke oplossing in Borger haalbaar en wenselijk blijkt te zijn, moeten we hierop inzetten. Dit is belangrijk zodat inwoners tijdig kunnen “instappen” in de collectieve oplossing en niet voortijdig inzetten op individuele oplossingen. Verder brengen we voor andere gebieden passende oplossingen in beeld. Daarnaast zetten we gemeentebreed in op participatie en communicatie, specialistische expertise en ondersteuning van bewonersinitiatieven.

Voor inwoners betekent dit vooral meer duidelijkheid en ondersteuning. Zij krijgen beter inzicht in welke warmteoplossingen in hun dorp of buurt mogelijk zijn, welke maatregelen zij zelf kunnen nemen en welke ondersteuning daarbij beschikbaar is. Daarbij kijken we niet alleen naar verduurzaming, maar ook naar betaalbaarheid, wooncomfort, grip op energiekosten en het voorkomen en verminderen van energiearmoede.
Met deze eerste uitvoeringsfase bouwen we tegelijkertijd de kennis en organisatie op die nodig zijn om de warmtetransitie de komende jaren verder uit te voeren. De ervaringen gebruiken we om te bepalen welke structurele capaciteit en middelen daarvoor nodig zijn.
Financieel effect: € 500.000 incidenteel nadelig

Bestuurlijke bestedingsvoorstellen Begroting 2027
Wij stellen onderstaande geprioriteerde bestuurlijke voorstellen voor, in lijn met het bestuursprogramma 2026-2030.

38. NSL gebiedsontwikkeling Nieuw-Buinen
Voor 2026 heeft de raad een bedrag beschikbaar gesteld voor de ontwikkelwerkzaamheden met betrekking tot de gebiedsontwikkeling Nieuw-Buinen in relatie tot de komst van de Nedersaksenlijn en mogelijk station op de grens van Stadskanaal en Nieuw-Buinen. Dit is een langjarige ontwikkeling waarbij we ook in regionaal verband (dertien aan het tracé gelegen gemeenten, drie provincies en het Rijk) samenwerken en afspraken maken. Eén voorbeeld is het organiseren van een gezamenlijke projectdirectie en de toezegging dat de regio een deel van de kosten voor zijn rekening neemt. Daarnaast gaan we als gemeente nog inhoudelijke keuzes maken over de gebiedsontwikkeling. Er wordt op dit moment gewerkt aan een meerjarenbegroting op basis van de kennis die we nu hebben.
Financieel effect: € 600.000 incidenteel nadelig in 2027 en € 700.000 in 2028 en 2029

39. Inzet realisatie bouw woningen (100 per jaar)
De druk op de woningmarkt blijft onverminderd hoog en de opgave zal ook in 2027 en verder worden opgepakt. Daarmee is een budget noodzakelijk om een bijdrage aan het leveren van de noodzakelijke werkzaamheden in de woningbouw in de meest brede zin. Er is en blijft behoefte aan kennis en capaciteit op het brede terrein van de woningbouw, zodat deze aansluit bij de behoefte van onze (toekomstige) inwoners.

Uit de inzet blijkt dat een aanzienlijk deel van de werkzaamheden geen tijdelijk karakter heeft, maar structureel nodig is om woningbouwprojecten mogelijk te maken. Het gaat daarbij onder meer om inzet op:
- gebiedsontwikkeling en projectondersteuning;
- beleidsontwikkeling wonen en ruimtelijke ordening;
- afstemming met stedenbouw, groen, natuur, verkeer en planeconomie;
- begeleiding van initiatieven en procedures.

Het budget van € 200.000 voor de huidige bestuursperiode is noodzakelijk om de woningbouwopgave uitvoerbaar te houden. Aanvullend blijven incidentele middelen nodig om flexibel en adequaat in te spelen op concrete woningbouwinitiatieven en beleidsvragen.
Financieel effect: € 200.000 incidenteel nadelig in 2027-2029

40. Gemeentelijke omgevingsvisie/toekomstvisie
Verplichte actualisatie van de omgevingsvisie/toekomstvisie van Borger-Odoorn vanwege grote actuele ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen in de gemeente. Inclusief een verplichte omgevingseffectrapportage (OER), waarin de gevolgen van beleidskeuzes voor de leefomgeving worden onderzocht en afgewogen en de projectleiding, gemeentebrede participatie en de technisch-juridische voorbereiding voor het omgevingsplan en publicatie in het Omgevingsloket.
Financieel effect: € 250.000 incidenteel nadelig

41. Plan Regio Emmen
Onze gemeente werkt sinds 2024 samen met de gemeenten Emmen, Coevorden en Hoogeveen, en de provincie Drenthe in de Regio Emmen. Dit doen we onder meer door in samenwerking met het Rijk een strategisch plan voor de Regio Emmen op te stellen. Daarnaast stelt de Regio Emmen zich tot doel om gezamenlijke belangen te behartigen in Den Haag. In de regio is afgesproken dat elke gemeente 1 euro per inwoner biedt voor de ondersteuning. Voor onze gemeente gaat het om een jaarlijks bedrag van € 26.000,-.
Financieel effect: € 26.000 incidenteel nadelig

42. Bestaanszekerheid versterken
Vorig jaar is het beleidsplan Bestaanszekerheid door de raad vastgesteld. We werken op basis van dat beleidsplan. Wanneer hiervoor aanvullende financiële middelen nodig zijn, leggen we dat voor aan de raad.
Financieel effect : pm

43. Initiatieven vanuit samenleving steunfonds
Het instellen van een steunfonds vraagt uitwerking van de kaders, randvoorwaarden en spelregels waaraan aanvragen voor het steunfonds moeten voldoen. In 2027 starten we met de uitwerking daarvan.
Financieel effect:  € 50.000 incidenteel nadelig in 2027 en € 150.000 in 2029 en 2030

44. Voortzetten projecten woon-zorg
Borger-Odoorn werkt binnen de Regiodeal Woonzorg aan drie projecten in Buinerveen/Nieuw-Buinen West, Odoorn en Valthermond. In Buinerveen/Nieuw-Buinen West wordt met een aanjager en inwoners gewerkt aan een duurzaam burenhulpnetwerk, zodat inwoners elkaar makkelijker kunnen helpen en ontmoeten. In Odoorn versterkt het project Oringers voor Oringers het bestaande vrijwilligersnetwerk en worden activiteiten ontwikkeld die ontmoeting, onderlinge hulp en sociale samenhang stimuleren zoals een voedselproject en een samen eten project. In Valthermond worden de activiteiten voor en door inwoners uitgebreid, zodat er meer aanloop is in ’t Brughuus en de Buurtkamer doorontwikkeld kan worden tot een herkenbare ontmoetingsplek en laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen over zorg, welzijn en meedoen. De drie projecten hebben als gezamenlijk doel om zelfredzaamheid, noaberschap en sociale samenhang te vergroten, zodat inwoners langer prettig en zelfstandig in hun eigen dorp kunnen blijven wonen. Onlosmakelijk onderdeel van de 16 gezamenlijke projecten van de vijf betrokken gemeenten is de onderlinge kennisdeling. Hiervoor is een apart onderdeel leren en ontwikkelen uitgewerkt, met een cofinanciering vanuit de vijf gemeenten, waar de drie Borger-Odoorn projecten op thema in participeren.
Financieel effect: € 40.000 incidenteel nadelig in 2027 en € 37.000 in 2028

45. Buurtsportcoach jongeren
De buurtsportcoach jongeren zet sport en bewegen doelgericht in als middel om een gezonde leefstijl te stimuleren, weerbaarheid en zelfvertrouwen te vergroten, sociale vaardigheden te versterken en overlast en negatieve groepsvorming te voorkomen. Daarmee is de buurtsportcoach van grote maatschappelijke waarde, omdat sport een krachtig en laagdrempelig preventief middel is om jongeren te bereiken en te ondersteunen. Door laagdrempelige activiteiten te organiseren en daarbij verbindingen te leggen tussen jongeren, sportverenigingen, scholen, sociale teams en de welzijnsorganisatie draagt de buurtsportcoach bij aan een gezonde, veilige en kansrijke leefomgeving voor jongeren.
Financieel effect: € 50.000 incidenteel nadelig

46. Regionale samenwerking huisartsen
Regionaal werken wij als gemeente samen met andere organisaties om het grote, toekomstige huisartsentekort te verkleinen. De aanpak kent drie sporen: 1) voldoende capaciteit huisartsenzorg, 2) aantrekkelijke en passende praktijkvormen en 3) lagere en beter passende zorgvraag. Vanuit het eerste spoor wordt er onder andere een landelijke wervingscampagne opgezet om meer huisartsen naar onze regio te halen.
Financieel effect:  € 15.000 incidenteel nadelig

47. Hervormingsagenda Jeugd - SamenLeren in BOCE en versterken pedagogische basis
SamenLeren in BOCE is een gezamenlijk leertraject van de gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen. Het traject draagt bij aan de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd door anders te kijken naar de inzet van ondersteuning voor kinderen, jongeren en gezinnen en de pedagogische basis te versterken.
Door samen anders te kijken, denken en doen, werken we aan een beweging waarbij het gewone leven, de kracht van gezinnen en hun omgeving centraal staan. SamenLeren en de ontwikkeling van Stevige Lokale Teams versterken elkaar. Professionals leren van en met elkaar hoe vragen van kinderen, jongeren en gezinnen eerder en zoveel mogelijk in de eigen leefomgeving kunnen worden opgepakt.
Een sterke pedagogische basis helpt om vragen en uitdagingen vroegtijdig te signaleren en waar mogelijk op te pakken binnen gezin, school, buurt of vereniging. Ouders, opvoeders, inwoners en maatschappelijke partners dragen hierin gezamenlijk verantwoordelijkheid. Stevige Lokale Teams vervullen daarbij een belangrijke verbindende rol tussen inwoners, informele netwerken en maatschappelijke partners.
Financieel effect:  € 18.000 incidenteel nadelig in 2027-2030

48. Voortzetten plan middelengebruik (OKO)
In 2025 is gestart met de uitvoering van de pilot middelengebruik. Hierin werkt Andes samen met Verslavingszorg Noord-Nederland (VNN), het Esdal College, de SSTBO en de gemeente. Het doel van de pilot is om jongeren en hun omgeving bewust te maken van de effecten rondom middelengebruik en in te zetten op een zinvolle vrijetijdsbesteding voor jongeren. Een belangrijk onderdeel van de aanpak is de structurele aanwezigheid van jongerenwerkers en professionals van VNN op het Esdal College te Borger. Door laagdrempelig aan te sluiten in de leefwereld van jongeren wordt vroegsignalering bevorderd en ontstaat ruimte voor voorlichting, ondersteuning en het aangaan van het gesprek over middelengebruik. Daarnaast worden ook gesprekken gevoerd bij sportvereniging over het middelengebruik. Ook in 2027 is inzet van het jongerenwerk noodzakelijk om de preventieve aanpak te bestendigen en de samenwerking tussen betrokken partners voort te zetten. Hiermee wordt blijvend geïnvesteerd in het voorkomen van problematisch middelengebruik en het versterken van de gezondheid en het welzijn van jongeren.
Financieel effect:  € 156.000 incidenteel nadelig in 2028-2030

49. Pilot opvoedondersteuning (o.a. gezinscoach en steunouder)
In 2026 is gestart met de pilot opvoedondersteuning en dit is een samenwerking tussen SSTBO en Andes. De pilot wordt vormgegeven door de inzet van een gezinscoach vanuit de SSTBO, het project Steunouder vanuit Andes en het aanbieden van collectieve ondersteuning door middel van het Oudercafé en voorlichting. Vanuit de Lokaal Educatieve Jeugd Agenda (LEJA) 2025-2029 coördineert Andes de pilot en daarin wordt samengewerkt met de gemeente, scholen, kinderopvang en de jeugdgezondheidszorg.  Met de integrale aanpak worden ouders laagdrempelig ondersteund bij opvoedvragen, wordt de eigen kracht van gezinnen versterkt en kunnen opvoedvraagstukken in een vroeg stadium worden gesignaleerd en waar nodig individueel worden begeleid.
Financieel effect:  € 175.000 incidenteel nadelig

50. Opzet structureel online inwonerpanel
Het inwonerpanel wordt één van de middelen die we inzetten om een grote, diverse groep inwoners op een laagdrempelige manier te betrekken bij beleid en andere vraagstukken door ze online te bevragen op belangrijke thema’s. Het inwonerpanel wordt samengesteld met als doel een zo representatief mogelijke afspiegeling van de gemeentelijke inwoners.
Financieel effect: € 6.000 incidenteel nadelig in 2027-2030

51. Werven participatieadviseur
Inzet ten behoeve van het borgen en verder ontwikkelen van het participatiebeleid, participatieverordening en uitdaagrecht. Daarnaast adviseren op en beheren van de middelen voor de uitvoering, zoals een toolkit. En onderzoek en uitwerking Burgerberaad. Ondersteunt daarnaast collega’s bij de uitvoering van participatie.
Financieel effect: € 75.000 incidenteel nadelig in 2027 en in 2028-2030 € 100.000

52. Livegang Signalen (MOR-proces)
Uit onderzoek is gebleken dat klachten over onze dienstverlening in veel gevallen betrekking hebben op de afhandelingen van meldingen in de openbare ruimte. Dan gaat het bijvoorbeeld over losliggende stoeptegels, omgewaaide bomen of kapotte straatverlichting. Dit zijn vaak meldingen die snel kunnen worden opgepakt en met een korte doorlooptijd kunnen worden afgehandeld. Het verstrekken van statusinformatie blijkt hierin heel belangrijk te zijn. We gaan hiervoor een toepassing inzetten (Signalen) om het proces van melden en afhandelen te vereenvoudigen, waarbij de inwoners het verloop van de melding goed kunnen volgen. We hopen hiermee onze dienstverlening nog beter te maken.
Financieel effect: € 17.000 incidenteel nadelig in 2027-2030  

53. Vaststellen volkshuisvestingsprogramma
Voor een toelichting wordt verwezen naar nr 39. Inzet realisatie bouw woningen (100 per jaar).
Financieel effect: € 40.000 incidenteel nadelig in 2027 en € 37.000 in 2028

54. Proeftuin De Velden Exloo
De gemeente Borger-Odoorn neemt deel aan de Regiodealaanvraag Hét Scandinavie van Nederland – samen bouwen aan een gezonde en veerkrachtige regio. In deze Regiodeal werken we samen met 4 andere gemeenten en verschillende maatschappelijke partners zoals GGD, SportDrenthe, NHL Stenden aan een nieuwe manier van gebiedsontwikkeling waarbij vanuit het uitgangspunt creëren van een gezonde leefomgeving een gebiedsontwerp wordt gemaakt. In zogenaamde proeftuinen (concrete gebiedsprojecten) voeren we dit concept uit. Bij ieder Regiodealproject wordt ook co-financiering gevraagd.
Financieel effect: € 100.000 incidenteel nadelig

55. Soortmanagement-plan uitvoeren en monitoren
Het Soorten Management Plan vormt de basis voor een tienjarige omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit, die de gemeente bij de provincie aanvraagt. Zo kunnen gebouweigenaren sneller en goedkoper isoleren of verbouwen. De gemeente organiseert hiermee een collectieve oplossing voor verplichtingen die anders bij individuele inwoners, organisaties en bedrijven zouden komen te liggen. Dat is efficiënt en effectief. Twee voorwaarden van de vergunning zijn dat we extra verblijfplaatsen voor gebouwbewonende dieren realiseren en deze diersoorten monitoren.
Financieel effect: € 35.000 incidenteel nadelig in 2027 en € 70.000 in de jaren 2028-2030

56. Schulddienstverlening - financieel team
Het Financieel Team is een succesvolle samenwerking tussen Welzijnsorganisatie Andes en de Stichting Sociale Teams. Het team ondersteunt inwoners bij geldzaken, van informatie en advies tot budgetcoaching, vroegsignalering, schuldhulpverlening, begeleiding naar een schuldenregeling en nazorg. Daarbij signaleert het team ook andere problematiek die samenhangt met financiële problemen en zorgt waar nodig voor passende ondersteuning. Hiermee worden financiële problemen zoveel mogelijk voorkomen, beperkt en duurzaam opgelost. Het Financieel Team bestaat sinds 2022 en wordt momenteel gefinancierd met incidentele middelen. Het is wenselijk om dit aanbod voor onze inwoners structureel te maken.
Financieel effect: € 200.000 structureel nadelig

57. OOV-adviseur
De veiligheidsopgave is de afgelopen jaren weer sterk gegroeid. Naast de reguliere taken zijn gemeenten verantwoordelijk geworden voor thema’s als jeugdcriminaliteit (jonge aanwas), de Drentse Aanpak Ondermijning, cyberveiligheid, jeugdgroepen, woonoverlast, een veilige jaarwisseling, weerbare samenleving (noodsteunpunten), zorg en veiligheid, terrorisme/radicalisering/extremisme/anti-institutioneel gedachtengoed, mensenhandel en bedreiging en intimidatie. Deze thema’s vragen om extra regie, samenwerking, beleidsontwikkeling en uitvoering. Daarbij is actieve deelname aan regionale samenwerkingen in Drenthe noodzakelijk. Tegelijkertijd zien we een toename van incidenten in onze gemeente, waardoor de druk op het veiligheidsdomein verder toeneemt. Om de groeiende veiligheidsopgaven adequaat uit te voeren, actief deel te nemen aan de regionale samenwerking in Drenthe en een veilige leefomgeving voor inwoners te kunnen waarborgen, is uitbreiding van de formatie noodzakelijk.

In het eerste kwartaal van 2025 is een benchmark uitgevoerd waaruit blijkt dat Borger-Odoorn per inwoner de laagste OOV-formatie (1,8 fte) heeft van alle Drentse gemeenten. Ook nadien heeft nog verdere formatie-uitbreiding bij andere gemeenten plaatsgevonden. Zoals Coevorden die van 3 fte naar 7 fte is gegaan. De CCV tool laat daarnaast zien dat voor een gemeente van deze omvang minimaal 3 tot 4 fte nodig is om de taken op een verantwoord niveau uit te voeren. Om de continuïteit te waarborgen, wettelijke en regionale taken adequaat uit te voeren en Borger Odoorn als volwaardige partner in het Drentse veiligheidsnetwerk te laten functioneren, is een structurele uitbreiding met minimaal 1 fte (€109.000) noodzakelijk.
Financieel effect: € 109.000 structureel nadelig

58. Kansencoach basisonderwijs
In 2021 is gestart met de inzet van de ondersteuningsroute onderwijs-zorg en daarmee het toevoegen van Kansencoaches op scholen. De inzet van de Kansencoach versterkt het schoolteam en wordt door partners als zeer waardevol ervaren. Dankzij vroegtijdige signalering en ondersteuning op school helpt deze inzet de instroom naar jeugdhulp te verminderen of uit te stellen. De Kansencoach is inmiddels een onmisbare schakel in de verbinding tussen onderwijs en zorg.

De inzet van kansencoaches wordt berekend op basis van het aantal leerlingen per school. De ondersteuningsroute onderwijs-zorg wordt gefinancierd middels cofinanciering van gemeente en personele inzet via schoolbestuur. Door het wegvallen van subsidies is er vanaf 2025 geen dekking. Voor 2025 en 2026 is incidenteel € 210.000 beschikbaar gesteld. Vanaf 2027 is de financiering structureel opgenomen in de begroting.
Financieel effect: € 245.000 structureel nadelig

59. BOA's openbare ruimte
Voor de inzet van de BOA’s Openbare Ruimte -die wij inhuren van Stichting Veiligheidszorg Drenthe (VZD)- is momenteel een totaalbudget beschikbaar van € 206.000 per jaar. Hiervan is € 86.000 structureel gedekt, de overige € 120.000 wordt incidenteel gedekt. Het feit dat een fors deel van het BOA-budget een incidenteel karakter heeft, brengt met zich mee dat er voor 2027 en verder nog geen dekking is om de BOA inzet op het huidige niveau te houden. Omdat wel te realiseren, is een bedrag van minimaal € 120.000 maar idealiter € 126.000 (rekening houdende met de jaarlijkse indexatie van de uurtarieven door VZD) extra structureel geld per jaar nodig. Daarmee zou de huidige BOA inzet, met gemiddeld 6 dagen per week inzet op het bestrijden van overlast/vandalisme en het vergroten van de leefbaarheid in de gemeente door het handhaven van een breed scala aan wet- en regelgeving, dan langdurig geborgd kunnen worden.

Indien het voorgenoemde incidentele deel van het BOA-budget niet ook voor 2027 en verder beschikbaar gesteld zou worden, zou dat betekenen dat de huidige BOA-inzet dan meer dan gehalveerd moet worden. Dat zou met zich meebrengen dat hun inzet op meerdere terreinen sterk verminderd of zelfs beëindigd zou moeten worden, hetgeen een negatieve impact op de veiligheid en leefbaarheid in onze gemeente zou hebben.
Financieel effect: € 126.000 structureel nadelig

Het totale incidentele benodigde bedrag voor de bestuurlijke voorstellen bedraagt   € 3.765.000. Dit wordt gedekt door een bijdrage uit de VAR. Het totale structurele bedrag, na dekking uit de meeropbrengsten van de toeristenbelasting, bedraagt € 680.000. Dit wordt verrekend met Knop 1 Saldo Begroting  

De onderstaande activiteiten zijn in de begroting 2027 niet geprioriteerd. Deze activiteiten zullen worden betrokken bij de besluitvorming van de Kadernota 2028.

Invoering model Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE)
In Drenthe is afgesproken dat alle gemeenten het AVE model (Aanpak ter Voorkoming van Escalatie) gaan gebruiken. Het AVE model biedt een heldere structuur voor samenwerking en zorgt voor duidelijkheid over regie, verantwoordelijkheden en opschalingsroutes bij complexe casuïstiek. Het helpt escalatie te voorkomen door tijdig op te schalen en verantwoordelijkheden helder af te stemmen. Negen gemeenten doen dat al, drie hebben dit nog te realiseren.

Er is behoefte en belang bij de invoering van het model in Borger-Odoorn. Op dit moment worden kaders gemist, daarnaast is er sprake van een toename van de doelgroep en complexiteit. Invoering vraagt om een projectaanpak en is eenmalig.
Financieel effect:  € 140.000 structureel in 2028.

Pilot burgerberaad
We benutten 2027 om de basisvoorwaarden voor goede participatie door de organisatie (oa toolkit, online panel, uitdaagrecht) af te ronden. In 2028 gaan we ons verdiepen in het instrument Burgerberaad met als uiteindelijk doel het uitvoeren van een pilot.
Financieel effect:  € 50.000 incidenteel in 2028

Pilot Inzet ervaringsdeskundigen
In het coalitieakkoord is benoemd dat we vaker ervaringsdeskundigen willen betrekken bij beleid en uitvoering. Voordat wordt ingezet op een bredere en meer structurele inzet van ervaringsdeskundigheid, willen wij eerst inzichtelijk maken welke vormen van participatie momenteel al binnen de gemeente worden toegepast en welke meerwaarde aanvullende inzet heeft. Op basis van deze verkenning kunnen we bepalen op welke thema's ervaringsdeskundigheid van toegevoegde waarde kan zijn en op welke wijze dit het beste kan worden georganiseerd.
Financieel effect:  € 25.000 incidenteel in 2028 en 2029

Integraal Huisvestingsplan (sport)
De gemeente Borger-Odoorn heeft in februari 2021 een toekomstvisie op binnensportaccommodaties opgesteld. Duidelijk is dat de gemeente Borger-Odoorn diverse binnensportaccommodaties uit de jaren zeventig heeft die vernieuwd of gerenoveerd moeten worden. Deze binnensportaccommodaties worden ook door de scholen gebruikt voor bewegingsonderwijs.

Er wordt incidenteel een bedrag van € 100.000 beschikbaar gesteld voor de verdere uitwerking van de opgave rondom binnensportaccommodaties die verbonden zijn aan scholen. De ontwikkeling van binnensportvoorzieningen wordt hierbij integraal opgepakt met het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het onderwijs.
De beschikbare middelen worden ingezet voor onderzoek, planvorming en de voorbereiding van investeringsbeslissingen ten aanzien van de toekomstige behoefte aan binnensportaccommodaties. Daarbij wordt gekeken naar de functionele kwaliteit, capaciteit, spreiding en het multifunctioneel gebruik van accommodaties.

Met deze incidentele bijdrage wordt invulling gegeven aan een integrale benadering van onderwijs- en binnensporthuisvesting., zodat toekomstige investeringen doelmatig, duurzaam en afgestemd op de maatschappelijke behoeften kunnen worden voorbereid. Zo kunnen toekomstige investeringen doelmatig en duurzaam op elkaar worden afgestemd .
Financieel effect: € 100.000 incidenteel in 2028

Extra investering in onderhoud plattelandswegen prioritering
De kwaliteit van de plattelandswegen staat onder druk. Om alle plattelandswegen volledig op het gewenste niveau te brengen, is een investering van ruim € 10 miljoen nodig. Een investering van deze omvang is echter niet geheel noodzakelijk. Voor plattelandswegen is het acceptabel om op sommige locaties meer schade toe te laten. We sturen aan op kwaliteitsniveau D.

Jaarlijks investeren we € 400.000 uit het wegenonderhoudsbudget in plattelandswegen. Met dit budget kunnen we de huidige kwaliteit behouden. Het biedt echter onvoldoende ruimte om de kwaliteit van deze wegen verder te verbeteren.
De extra investering van € 450.000 in 2028 en nog eens € 450.000 in 2029 geeft een belangrijke impuls aan de kwaliteit van de plattelandswegen. Samen met LTO en Cumela werken we een investeringsplan uit.
Financieel effect: € 450.000 incidenteel in 2028 en 2029

Overhoeken omvormen tot ruigte, struweel, kruidenrijk gras
In de groenvisie zijn 4 waarden beschreven en uitgewerkt. Voor de waarde ‘biodiversiteit’ is de opgave uitgewerkt en zijn uitgangspunten geven. Deze zijn gerelateerd  aan onze drie landschapstypen. Voor de veenkoloniën is als maatregel opgenomen om overhoeken om te vormen tot ruigte, struweel of kruidenrijk gras.
Financieel effect: € 25.000 incidenteel in 2028

Budgetcoach jongeren
Jongerenwerkers en het financieel team ontvangen steeds vaker vragen van jongeren en jonge zzp’ers over hun financiën. Ook ontvangt het financieel team signalen van jongeren met schulden. Deze ontwikkeling vraagt om een gerichte aanpak. Jongeren groeien op in een andere leefwereld dan volwassen, waarin sociale media, online verleidingen en leven op afbetaling een grote rol spelen. Met de inzet van een budgetcoach voor jongeren kan ingezet worden op bewustwording, preventie en begeleiding. Dit om ervoor te zorgen dat jongeren meer grip krijgen op hun financiën en problematische schulden kunnen worden voorkomen.
Financieel effect: pm

Uitbreiding Rots en Water
Al een heel aantal jaren biedt Andes Rots en Water trainingen aan. Naast het borgen van het huidige aanbod voor de jeugd, wil Andes inzetten op uitbreiding van de weerbaarheidstrainingen voor volwassenen en de een specifiek aanbod voor senioren. De vraag naar weerbaarheidstraining stopt niet na de jeugd. Ook volwassenen hebben baat bij het programma. Daarnaast ontvangt de ouderenadviseur signalen van ouderen die zich onzeker voelen en niet altijd weerbaar voor zichzelf opkomen. Voor senioren biedt de training ook kansen om sociale contacten en de eigen regie te versterken, eenzaamheid te verminderen en de weerbaarheid tegen bijvoorbeeld oplichting te vergroten.
Financieel effect: pm