Algemeen

De Begroting 2027 is de eerste begroting van de Bestuursperiode 2026-2030. We hebben het Bestuursprogramma 2026-2030 vastgesteld en de ambities en de financiering hiervan voor het jaar 2027 in deze Begroting 2027 opgenomen. We hebben een evenwichtige begroting voor 2027 met een sluitend meerjarenperspectief. Opgemerkt wordt dat we, net als andere gemeenten, voor een groot deel afhankelijk zijn van de inkomsten van het Rijk. De kans is zeer reëel dat het Rijk de komende jaren moet bezuinigen, de vraag is welk deel daarvan invloed heeft bij gemeenten.

Bestuursprogramma 2026-2030
Wij kiezen voor een toekomstbestendige en realistische koers voor de periode 2026-2030. Centraal staan leefbaarheid, bestaanszekerheid, gezondheid, voldoende woningen voor verschillende groepen, sterke gemeenschappen en vertrouwen in het lokaal bestuur. Samenwerking tussen inwoners, gemeenteraad, college, maatschappelijke organisaties en ondernemers vormt daarbij het uitgangspunt.

Het bestuursprogramma richt zich, op basis van coalitieakkoord, op drie samenhangende thema’s, die ook op deze manier zijn verwerkt in de voorliggende begroting:
- Inwoner centraal;
- Wonen en leefomgeving;
- Bestaanszekerheid.

Hierna leest u een samenvatting op hoofdlijnen van het beleid en de financiën van de Begroting 2027. We gaan in op de lokale lastendruk, de autonome en bestuurlijke bestedingsvoorstellen, het meerjarig investeringsplan (MJIP), invulling van de stelpost indexatie, de beschikbare financiële ruimte en het verloop van de vrije algemene reserve (VAR).

Lokale lastendruk
De stijging van de lastendruk voor 2027 (ten opzichte van 2026) komt uit op 3,6%. Dit betekent voor een gemiddeld huishouden een stijging van afgerond € 37. In de paragraaf Lokale Heffingen lichten we dit verder toe.

Autonome bestedingsvoorstellen  
Op basis van de Kadernota 2027 heeft u ingestemd met de autonome bestedingsvoorstellen 2027. Deze voorstellen beschouwen we als onvermijdelijk en zijn feitelijk bijstellingen van budgetten. Ten opzichte van de Kadernota 2027 zijn er geen additionele autonome bestedingsvoorstellen. De autonome bestedingsvoorstellen van de Kadernota 2027 zijn in bijlage DPL van deze begroting voor de volledigheid opgenomen.   

Bestuurlijke bestedingsvoorstellen
In de Kadernota 2027 hebben we uw raad gevraagd om reactie te geven op de voorzet van de niet geprioriteerde bestuurlijke voorstellen. In het selecteren van de voorstellen met hoge prioriteit hebben we rekening gehouden met de inbreng van uw raad.

Wij stellen onderstaande geprioriteerde bestuurlijke voorstellen voor, in lijn met het bestuursprogramma 2026-2030.

Naast de incidentele bestuurlijke voorstellen zijn er door de structurele verhoging van de toeristenbelasting aanvullende structurele bestuurlijke voorstellen. Onderstaand een overzicht hiervan. Het structurele effect wordt verrekend met Knop 1 Saldo Begroting.

Voor een verdere toelichting op de bestedingsvoorstellen verwijzen we naar de bijlage Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL).

Bestedingsvoorstellen MJIP
Hieronder een overzicht van de geprioriteerde voorstellen vanuit het budget voor het meerjarig investeringsplan. Deze zijn toegelicht in de bijlage Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL).

Invulling stelpost indexatie
Vanwege de huidige hoge inflatie moeten we verschillende budgetten indexeren. In de Kadernota 2027 hebben we u daartoe voorstellen gedaan. Deze voorstellen zijn vastgesteld met de behandeling van de Kadernota. Na de vaststelling van de Kadernota stellen wij u voor een aantal aanvullende indexaties toe te passen. Deze aanvullende indexaties zijn in de onderstaande tabel weergegeven. De vastgestelde voorstellen uit de Kadernota 2027 en de aanvullende voorstellen zijn toegelicht in het Thema Financiën.

Financiële ruimte
Hieronder staat het overzicht van alle budgetten die van belang zijn voor het bepalen van het saldo van de begroting 2027-2030. De tabel geeft het verloop weer van de beschikbare financiële ruimte. Een gedetailleerd overzicht is opgenomen in het Thema Financiën.

Verloop VAR
De stand van de VAR bedraagt na verwerking van voorstaande voorstellen € 2,0 miljoen. Dit is hoger dan het minimum van het door uw raad vastgestelde kader (1% van de lasten, oftewel € 1,2 miljoen).

Het verloop van de VAR (inclusief mutaties van deze begroting) is: